Arnarfjörður - Lokinhamrar

Minningin um fyrstu sumar vist mína í Lokinhömrum byrjar á samtali okkar feðga um hvernig skildi haga sér sæmilega og hvernig ég ætti að bera fram virðingu sem pabbi minn bar í garð Sigurjóns. Eins og áður segir, þá var ég ákveðin í að standa mig í þeim efnum og tel mig ætið hafa gert. Öll fjölskyldan gerði sig svo tilbúin til ferðarinnar, en foreldrar mínir og tvær yngri systur ætluðu að nýta ferðina vestur og höfðu fengið gistingu í Múla, hjá frænda á Kirkjubæ í Dýrafirði.  Ekki man ég nú mikið eftir ferðinni sjálfri, en ég man við gistum 5 saman í Múla tvær nætur. Síðan var komið að því að keyra inn að Arnarfirði, eins og sagt er, en stutt viðkoma var hjá Andrési bróður Nonna og þar tekin með póstur og annað bréfefni. Seinna lærði ég, að Nonni borgaði alltaf árlega fyrir póstsendingar frá Þingeyri heim að bæ en það þótti fínt frétta efni ef póstur kæmi svo sem einu sinni til skila þó ekki væri nema einhvern tímann yfir sumartíðina. En hluti af borguninni fór til Slysavarnarfélagsins og vildi Nonni því ekki hætta að greiða rukkaðan sendingakostnað því honum þótti það ekki rétt né sæmandi að hætta að styrkja það ágæta félag.

Ég var stoltur að keyra þennan hrikalega veg með systrum mínum því ég hafði nú farið hann eitt sinn áður. Örmjór vegurinn svo listilega lagður að heimsminjaskrá ætti að athuga málin nánar. Elís Kjaran hafði þrjóskast að leggja þennan veg allan, eftir að vegagerðin hafði dregið sig úr þar sem þeir töldu það hættulegt og ógerlegt verkefni. Beðið var hvert kvöld eftir því að heyra hvort Elís kæmi heill heim sem og hann gerði og upp úr þessu kom fallegasti fjallvegur landsins sem aðeins hugrökustu menn fara en njóta góðs af. Nokkrum árum seinna gerðist skondið atvik á þessum stað, þegar við feðgarnir keyrðum hann inneftir á gamalli Lödu sem Daníel afi minn átti og þröngvuðum við okkur meira að segja fram hjá 4 risa vöxnum jeppatrukkum sem áttu ekki til orð yfir sjón sinni.

Þegar keyrt er yfir síðaðasta hrygginn og Lokinhamradalur kemur loks í ljós kemur ákveðin léttir yfir manni, þarna bíður annað óskemmt, óhreyft og verndað líf. Lífið í dalnum frétti af tískubylgjum umheimsins en í ögn tíma í senn. Þegar Bítla-æðið var sem hæðst var baðstofan klædd plagggötum af stjörnunum sem þó hurfu um veturtímann, bóndinn kærði sig ekki um umheiminn en fylgdist með því sem gerðist með undrun og athygli í gegnum útvarp sem var eina tenging dalsins við umheiminn ásamt vindknúnum síma.

En þegar foreldrar mínir höfðu kvatt mig og keyrt í burtu, var það vaninn að setjast á heyvagninn, alltof vel klæddur og fylgja bílnum með augunum og sjá hann svo loks hverfa yfir skeiðið og við tók veruleikinn. Kýrnar voru þetta árið mitt verkefni. Sem betur fer hafði ég lært á þær árið áður. Þá var ég sendur út ásamt Högna Sturlusyni hestatemjara til að smala kúnum tveim í fjós, svo hægt væri að mjólka. Ég hafði aldrei tekið þátt í álíka atburði og vissi lítið hvað skyldi gera. Síðasta sem ég man af því var að það var dimmt, kýrnar tvær stefndu að mér, ég baðaði út höndunum og lokaði augunum. Ekki mátti ég víkja og það vissi ég. Ég stóð því bara grafkyrr og bjóst við engu. Þegar óhætt var að opna augun, voru kýrnar á leið inn í fjós og verkefnið því heppnast. Málið er bara að víkja ekki og standa sína plikt.

Þegar ég kom var sauðburður þegar aflokin og var þetta í eina skiptið sem ég mætti svo seint til verka, þó skólavistin endi því miður svo seint á vorin. Tíðar ferðir voru farnar í nærliggjandi dali og sat Nonni með kíkinn í dráttavélinni og leit til fjalla eftir fénu. Versta var við þessar ferðir var þegar maður var of seinn til að fá að sitja aftan á vélinni á pallinum og slæmt var það þó. Hossurnar voru hrikalegar og skellurinn svo þegar rassinn féll niðrá harða tréplötuna sem þaut til hægri og vinstri í leiðinni. Þegar maður náði ekki að panta það bauðst maður til að ganga með og sagðist þurfa að liðka lappirnar, það virkaði sjaldan. Tók Nonni það ekki í mál annað en maður sæti inni hjá sér en þetta var gamall Ferguson traktor og því hægt að sitja að grindinni sem liggur yfir dekkinu. Þá skoppaði maður hægri, vinstri, upp og niður og ef maður var heppinn slapp maður með örfáar kúlur við 3 km akstur.

Í einni ferð sem var farinn sendi Nonni eldri strákana tvo upp að bjargi, en oft þurfti að hlaupa upp fjallið til að smala lömbum saman eða stýga ákveðnar kindur í sundur sem voru of gæfar hvor annarri, Nonni hafði eðli kindanna alveg á hreinu og hafði hann alltaf og í hvert sinn rétt fyrir sér þegar hann spáði fyrir athæfi einstakra skeppna. Í þessari ferð áttu drengirnir tveir að koma að bjargbyrjun með um hálfan km á milli sín, annar þeirra átti svo að bíða eftir að hinn kæmist í stöðu og ganga svo á móti honum og fá þannig féð niður en ekki út-eftir. Maður spyr sig hvernig  Ólafur sem var fyrri til upp átti að átta sig á því hvenær hann ætti að leggja af stað, því hann hafði að sjálfsögðu ekki neina sjónlínu á staðsetningu næsta smala. En Nonni sem var um 500 metrum neðar sá um það. Hann sat í Fergussnum með vélina marrandi í gangi með kíki og fylgdist með öllu, svo hrópaði hann skilaboð til þeirra því engin hafði talstöð. Drengirnir uppi heyrðu ekki eitt einasta orð sem hrópað var og algert ógnarástand var á þeim því þeir stressuðust upp. Nonna rann reiðin hratt og blótsyrðin sparaði hann ekki að gömlum vana. Þegar drengirnir komu niður, drógu þeir mig í sitthvoru lagi afsíðis og spurðu hvort Nonni hefði nokkuð verið að öskra á þá og hvort þeir hefðu gert eitthvað vitlaust. Ég kenndi að sjálfsögðu þeim sem ekki mælti við mig í það skipti um svo báðir voru rólegir, því Nonna rann hratt reiðin þegar féð var komið á sinn stað og þegar heim var komið voru allir sáttir, sestir niður til að gæða sér á yndislega tilreiddum saltfisk og Nonni kippti svo upp spilum og lagði kapal eins og hann var vanur með útvarpið í gangi. Oft á tíðum spurði hann kapalinn spurninga, ef kapalinn gekk upp, var svarið já, ef ekki, þá nei. En ef ílla gekk í kaplinum var alltaf hægt að taka eitt „Lóubragð“ á hann, en það var eitt saklaust svindl, því það hafði hann eitt sinn séð systur sína hana Lóu gera. Eitt kvöld féll af borðinu laufa þristur og fannst hann aldrei. Um hann var talað hvert ár næstu 10 árinn, allt var tekið í gegn, þó ekki væri mikið um dót, aðeins einn skápur við borðið en aldrei fannst spilið. En jókernum var bara breytt og þannig reddaðist það.

 

Kveð að sinni.

Marinó Muggur Þorbjarnarson.