Sigurjón Jónason bóndi á Lokinhömrum, Arnarfirði

Sigurjón Jónason bóndi á Lokinhömrum, Arnarfirði, lést í dag 8 desember.

Nonni minn, takk fyrir mig. 

Mjaltir og önnur kvennmannsverk

Jæja, ef ég held þá áfram með sögur úr dalnum. Sögurnar frá dalnum markar ekki bara mína sögu og lífsviðhorf heldur eru þetta merkilegar sögur um tíma sem stóð kyrr. Lokinhamradalur ER og var mikið til lokaður. Alveg fram á blálok síðustu aldar var eingöngu hægt að sigla og þá aðeins hægt að komast í land í Stapadal sem er þó töluverður spölur frá Lokinhömrum tala ekki um beri maður með sér vistir eða töskur. Pabbi minn sagði mér söguna þegar hann kom fyrst að Lokinhömrum. Ásta amma mín hafði þá sagt honum einhverjar sögur frá staðnum og hafði hann fengið að sjá myndir af Skeggjanum hinu ógnvænlega og tignarlega fjalli. Þegar báturinn sigldi svo framhjá fannst honum eins og fjallið hefði minkað miðað við ímyndun sína frá sögum. Bátsmennirnir sáu fljótlega að kannski væri smá hugur í þessum unga manni að snúa við svo einn þeirra tók á það ráð að fleygja tösku hans í fjöruna og sagði "Nú er ekki aftur snúið væni." Og ekki hafa ferðirnar hætt síðan þá inn í Lokinhamradal.

Það sem fólki finnst kannski merkilegast þegar það hittir Nonna í fyrsta skiptið er kannski ekki aðstæður hans og heimili í gamla tímanum. Nonni, eins og öll hans systkini, er afskaplega myndarlegur í gestrisni. Ég ræddi það við samstarfsmann minn fyrir nokkru að þrátt fyrir fátækt sem ríkti mikið hér í byrjun síðustu aldar þá var aldrei sparað neitt til við gestrisni og matarboð. Þá má en sjá þetta í dag þegar maður heimsækir ömmur sínar og afa. Endalaust af bakkelsi er borið á borð og ekkert sparað til, aldrei var kvartað yfir fátækt þegar gestir báru að. En þannig var þetta í Lokinhömrum og það sem hefði komið fólki hvað mest á óvart var geta hans í matreiðslu. Nonni bakaði dýrindis eplakökur og vínarbrauð, svo bragðgott að maður gat ekki hætt að borða. Pönukökubaksturinn hans og súkkulaðið (kakó). Sumum gæti fundist það merkilegt að maður sem lifir í veröld sem en er föst í tíma og fylgir ekki umheiminum skyldi geta og vilja taka upp verkefni sem ekki tíðkuðust af karlmönnum. Nonni talaði oft um það við mig að honum hefði verið strítt þegar hann var yngri vegna þess að hann stalst í verk sem konur einungis gerðu. Við sauðburð læddist hann í fjárhúsin og mjólkaði ærnar. Það gerðu karlmenn ekki, sömuleiðis að mjólka kýrnar. Hinsvegar hefur það komið sér vel í seinni tíma, því færni hans við mjaltir og vinnsla hans úr mat og geta hans við bakstur út frá kökubókum móður sinnar, sem hann er löngu búin að læra utanað, hefur margborgað sig og glatt marga.

Ég var ekki fullkomlega heiðarlegur allar stundir í Lokinhömrum. Ég reyndi hvað ég gat til að þóknast Nonna, ég leit mikið upp til hans hræddist hann stundum en mest af öllu leit ég á hann sem nokkurskonar afa. En þrátt fyrir það stalst ég þegar enginn sá í vínarbrauð. Nonni bakaði svo góð vínarbrauð sem voru svo skammtað á borð á sunnudögum og stundum í kaffinu. Ég gat ekki staðist, vitandi að svo mikið af þeim lægi inn í búri. Ekki meint þannig að Nonni hefði skammtað lítið mat eða væri nískur á, als ekki, ég vildi bara meir. Ég hafði gert það nokkru sinnum að læðast inn í búr og hafði lært á hvar vínarbrauðið væri að finna og hvernig skildi best opna dyrnar svo sem minnst ískraði og hvenær hentaði best að láta til skara skríða. En það var eitt kvöld að við vorum strákarnir 3 að vaska upp. Diskarnir og glös voru geymd inn í búri svo ég tók að mér að ganga frá, mér tókst í einni ferðinni að stinga vínarbrauði í vasann. Svo þegar ég var að þurrka féll brauðið niður skálmina og á gólfið!

Ég stóð grafkyrr og passaði mig á að líta ekki niður, sem betur fer gerði það engin, ég beygði mig fljótlega svo hratt niður eftir brauðinu og hljóp upp á baðstofu. Lét svo sneiðina fljúga undir dýnuna (dýnan var eins og þykk sæng) rétt áður en strákarnir komu hlaupandi upp. Þeir höfðu þá fattað að ekki var allt með feldu en ég sagði ekkert og slapp því naumlega. Nonni fattaði svo nokkru seinna að það vantaði nokkuð af vínarbrauðinu í eina dolluna inn í búri, hann kom með dolluna inn til okkur í eldhús og spurði hvort einhver okkar væri að taka úr henni. Aftur var mér bjargað, því fjölskylda annars eldri strákana, Loga, hafði verið í heimsókn og hafði Logi gefið bróður sínum að smakka vínarbrauð til að sína hversu góð þau væru. Nonni sagði það væri í fullkomnu lagi, bara hefði verið að athuga.

Til gamans má geta að kynni mín við Loga voru dýpri en ég gerði mér grein fyrir því mamma mín, Anna Jóna Guðjónsdóttir, hafði verið leikskólakennari hans í barnæsku í Vogum þegar hún var ófrísk af mér. Mamma Loga hafði sagt honum að ef mamma mín, Anna Jóna, myndi eignast aðra stelpu, þá myndi þær skipta, mamma mín fengi Loga og mamma Loga fengi nýju stelpuna, en mamma mín átti þá þegar 3 stelpur og mamma Loga átti 3 stráka. Á daginn kom að myndarlegasti drengur kom í heiminn, ég, og Loga var svo létt, að hann ákvað að gefa þessum nýja strák bangsa lamb sem ég á enn þann dag í dag. Svona geta leiðir legið.

Þegar ég seinna sótti vínarbrauðið fann ég gamalt bréf sem fyrrum vinnumaður hafði ætlað að senda vinkonu sinni. Þar stóð skrifað að þetta væri nú meiri staðurinn, hér væri ekkert rafmagn, ekkert rennandi vatn, engin leið að komast í bæinn og svo væri hér annar bóndabær örfá skref hinumegin við lækinn þar sem kona byggi. Allt væri þetta hin mesta ráðgáta. 

Nonni sagði mér í sambandi við sín samskipti við Siggu á Björgum, að þeim hefði mikið verið strítt sem börn, þau hefðu verið elst og myndu bæði taka við sitthvoru búinu, en þau voru bæði með brennandi áhuga á bústörfum. hvorug giftust þau né voru þau í rómantísku sambandi við neinn, en héldu daglega sambandi, sáu um hvort annað en í fjarlægð sem mögulega var grunnlögð í æsku.

Þó svo að póstsendingar höfðu verið lélegar og einungis með ferðum þegar við vissum um áætlaðar heimsóknir þá var það ekki alltaf þannig. Nonni sagði mér frá því hvernig póstskipi hefði verið sigld inn í Stapadal og svo hefði einn af vinnustrákunum verið sendur eftir sendingum til bæjarins. Það þótti víst mikið sport að fá að fara og vera fyrstur til að vita hver fengi póst, þannig var þetta þegar pabbi minn var í sveit. Á þeim tíma var hann meðal þeirra yngri. Allir voru strákarnir úti í fótbolta þegar Nonni biður einn þeirra að fara og sækja póstinn. Pabbi minn, Tobbi, vildi endilega fá að fara en Sturla, Stulli, þá með þeim eldri ætlaði að fara. En pabbi dó ekki ráðalaus. Hann lofaði að gera hvað sem er til að fá að fara. Sturla var ekki lengi að ákveða verðir og það var heimtað að pabbi yrði að láta sitt sett flakka út. Lítið þótti pabba þetta vera fyrir að fá að sækja póstsendinguna og var ekki lengi að renna niður. Nonni sá hvað var að gerast og sagðist hafa verið fljótur í snúningum og stökk og blokkaði sjónlínu drengjanna. Þennan dag fékk pabbi minn að sækja póst.

Já það var ekki mikið spilað af íþróttum lengur þegar ég byrjaði í sveit. Þó var búið að negla körfuhring á hlöðuna svo stöku sinnum fórum við út og spiluðum körfubolta. Síðla þessa sumar kom maður að nafni Ólafur, kallaður Óli og var með okkur um stund. Nonna þótti mikið vænt um Óla þó svo hann sýndi honum það lítið. Nonni var mjög ákveðið og hastaði oft á hann en talaði alltaf og eingöngu vel um Óla í fjarveru hans. Óli var svona svolítið minni en meðal maður. Það var kannski þess vegna sem hann og ég, yngsti, voru alltaf saman í liðið þegar við kepptum í körfubolta. En inn í húsinu var hann sá eini í réttri hæð, því aðrir urðu að beygja sig þegar þeir skiptu um herbergi eða reka sig á hurðarkarminn. 

Þetta ár fengum við einn heimalning. Sá var kallaður Vankur. Hann var lítill hrútslamb og líklega eitthvað vankaður. Hann hitti ekki alltaf á pela en verra var að vinstri löppin hans var stutt og þegar hann lauk við að drekka, fór hann að hlaupa, fyrst í litla hringi, svo stærri og svo stærri, eftir um klukkutíma, þurfti einn að fara út og sækja lambið áður en hann steyptist fyrir bjarg og niður í fjöru. Síðan byrjuðu hlaupin aftur, hring eftir hring.

Árið eftir fengum við þrjá heimalninga. Þeir voru kallaðir Krummi og hlandhausar. Valið af bóndanum. Nonna þótti mikið til koma þegar velja skyldi nöfn á kindurnar og þó honum þætti það fyndið að skíra þær á borð við, Sigga Beinteins (Já leitar hún illa á hrútana) eða Bill Clinton (Já er þetta duglegur hrútur) þá vildi hann ekki skíra sínar kindur nema skikkanlegum nöfnum. Krummanafnið kom vegna þess að Krummi var svartur hrútur. Hlandhausanafnið var gefið af mjög svo skiljanlegri ástæðu. Þessi tveir hvítu hrútar höfðu ákveðið að fara í smá göngutúr. Þeir fylgdust með lömbunum í kring og sáu svo hvernig þeir fengu sína mjólk. Þeir ákváðu svo að láta til skara skríða en fóru undið að aftan og ærin meig á þá. Þegar þeir komu svo heim til að fá mjólk, lyktuðu þeir af hlandi á höfðinu og fenguð nafnið hlandhausar.

 

 

Þar til næst. Marinó Muggur Þorbjarnarson 

Arnarfjörður - Lokinhamrar

Minningin um fyrstu sumar vist mína í Lokinhömrum byrjar á samtali okkar feðga um hvernig skildi haga sér sæmilega og hvernig ég ætti að bera fram virðingu sem pabbi minn bar í garð Sigurjóns. Eins og áður segir, þá var ég ákveðin í að standa mig í þeim efnum og tel mig ætið hafa gert. Öll fjölskyldan gerði sig svo tilbúin til ferðarinnar, en foreldrar mínir og tvær yngri systur ætluðu að nýta ferðina vestur og höfðu fengið gistingu í Múla, hjá frænda á Kirkjubæ í Dýrafirði.  Ekki man ég nú mikið eftir ferðinni sjálfri, en ég man við gistum 5 saman í Múla tvær nætur. Síðan var komið að því að keyra inn að Arnarfirði, eins og sagt er, en stutt viðkoma var hjá Andrési bróður Nonna og þar tekin með póstur og annað bréfefni. Seinna lærði ég, að Nonni borgaði alltaf árlega fyrir póstsendingar frá Þingeyri heim að bæ en það þótti fínt frétta efni ef póstur kæmi svo sem einu sinni til skila þó ekki væri nema einhvern tímann yfir sumartíðina. En hluti af borguninni fór til Slysavarnarfélagsins og vildi Nonni því ekki hætta að greiða rukkaðan sendingakostnað því honum þótti það ekki rétt né sæmandi að hætta að styrkja það ágæta félag.

Ég var stoltur að keyra þennan hrikalega veg með systrum mínum því ég hafði nú farið hann eitt sinn áður. Örmjór vegurinn svo listilega lagður að heimsminjaskrá ætti að athuga málin nánar. Elís Kjaran hafði þrjóskast að leggja þennan veg allan, eftir að vegagerðin hafði dregið sig úr þar sem þeir töldu það hættulegt og ógerlegt verkefni. Beðið var hvert kvöld eftir því að heyra hvort Elís kæmi heill heim sem og hann gerði og upp úr þessu kom fallegasti fjallvegur landsins sem aðeins hugrökustu menn fara en njóta góðs af. Nokkrum árum seinna gerðist skondið atvik á þessum stað, þegar við feðgarnir keyrðum hann inneftir á gamalli Lödu sem Daníel afi minn átti og þröngvuðum við okkur meira að segja fram hjá 4 risa vöxnum jeppatrukkum sem áttu ekki til orð yfir sjón sinni.

Þegar keyrt er yfir síðaðasta hrygginn og Lokinhamradalur kemur loks í ljós kemur ákveðin léttir yfir manni, þarna bíður annað óskemmt, óhreyft og verndað líf. Lífið í dalnum frétti af tískubylgjum umheimsins en í ögn tíma í senn. Þegar Bítla-æðið var sem hæðst var baðstofan klædd plagggötum af stjörnunum sem þó hurfu um veturtímann, bóndinn kærði sig ekki um umheiminn en fylgdist með því sem gerðist með undrun og athygli í gegnum útvarp sem var eina tenging dalsins við umheiminn ásamt vindknúnum síma.

En þegar foreldrar mínir höfðu kvatt mig og keyrt í burtu, var það vaninn að setjast á heyvagninn, alltof vel klæddur og fylgja bílnum með augunum og sjá hann svo loks hverfa yfir skeiðið og við tók veruleikinn. Kýrnar voru þetta árið mitt verkefni. Sem betur fer hafði ég lært á þær árið áður. Þá var ég sendur út ásamt Högna Sturlusyni hestatemjara til að smala kúnum tveim í fjós, svo hægt væri að mjólka. Ég hafði aldrei tekið þátt í álíka atburði og vissi lítið hvað skyldi gera. Síðasta sem ég man af því var að það var dimmt, kýrnar tvær stefndu að mér, ég baðaði út höndunum og lokaði augunum. Ekki mátti ég víkja og það vissi ég. Ég stóð því bara grafkyrr og bjóst við engu. Þegar óhætt var að opna augun, voru kýrnar á leið inn í fjós og verkefnið því heppnast. Málið er bara að víkja ekki og standa sína plikt.

Þegar ég kom var sauðburður þegar aflokin og var þetta í eina skiptið sem ég mætti svo seint til verka, þó skólavistin endi því miður svo seint á vorin. Tíðar ferðir voru farnar í nærliggjandi dali og sat Nonni með kíkinn í dráttavélinni og leit til fjalla eftir fénu. Versta var við þessar ferðir var þegar maður var of seinn til að fá að sitja aftan á vélinni á pallinum og slæmt var það þó. Hossurnar voru hrikalegar og skellurinn svo þegar rassinn féll niðrá harða tréplötuna sem þaut til hægri og vinstri í leiðinni. Þegar maður náði ekki að panta það bauðst maður til að ganga með og sagðist þurfa að liðka lappirnar, það virkaði sjaldan. Tók Nonni það ekki í mál annað en maður sæti inni hjá sér en þetta var gamall Ferguson traktor og því hægt að sitja að grindinni sem liggur yfir dekkinu. Þá skoppaði maður hægri, vinstri, upp og niður og ef maður var heppinn slapp maður með örfáar kúlur við 3 km akstur.

Í einni ferð sem var farinn sendi Nonni eldri strákana tvo upp að bjargi, en oft þurfti að hlaupa upp fjallið til að smala lömbum saman eða stýga ákveðnar kindur í sundur sem voru of gæfar hvor annarri, Nonni hafði eðli kindanna alveg á hreinu og hafði hann alltaf og í hvert sinn rétt fyrir sér þegar hann spáði fyrir athæfi einstakra skeppna. Í þessari ferð áttu drengirnir tveir að koma að bjargbyrjun með um hálfan km á milli sín, annar þeirra átti svo að bíða eftir að hinn kæmist í stöðu og ganga svo á móti honum og fá þannig féð niður en ekki út-eftir. Maður spyr sig hvernig  Ólafur sem var fyrri til upp átti að átta sig á því hvenær hann ætti að leggja af stað, því hann hafði að sjálfsögðu ekki neina sjónlínu á staðsetningu næsta smala. En Nonni sem var um 500 metrum neðar sá um það. Hann sat í Fergussnum með vélina marrandi í gangi með kíki og fylgdist með öllu, svo hrópaði hann skilaboð til þeirra því engin hafði talstöð. Drengirnir uppi heyrðu ekki eitt einasta orð sem hrópað var og algert ógnarástand var á þeim því þeir stressuðust upp. Nonna rann reiðin hratt og blótsyrðin sparaði hann ekki að gömlum vana. Þegar drengirnir komu niður, drógu þeir mig í sitthvoru lagi afsíðis og spurðu hvort Nonni hefði nokkuð verið að öskra á þá og hvort þeir hefðu gert eitthvað vitlaust. Ég kenndi að sjálfsögðu þeim sem ekki mælti við mig í það skipti um svo báðir voru rólegir, því Nonna rann hratt reiðin þegar féð var komið á sinn stað og þegar heim var komið voru allir sáttir, sestir niður til að gæða sér á yndislega tilreiddum saltfisk og Nonni kippti svo upp spilum og lagði kapal eins og hann var vanur með útvarpið í gangi. Oft á tíðum spurði hann kapalinn spurninga, ef kapalinn gekk upp, var svarið já, ef ekki, þá nei. En ef ílla gekk í kaplinum var alltaf hægt að taka eitt „Lóubragð“ á hann, en það var eitt saklaust svindl, því það hafði hann eitt sinn séð systur sína hana Lóu gera. Eitt kvöld féll af borðinu laufa þristur og fannst hann aldrei. Um hann var talað hvert ár næstu 10 árinn, allt var tekið í gegn, þó ekki væri mikið um dót, aðeins einn skápur við borðið en aldrei fannst spilið. En jókernum var bara breytt og þannig reddaðist það.

 

Kveð að sinni.

Marinó Muggur Þorbjarnarson.

Arnarfjörður - Hráa Ísland

Mig langar að breyta hér örlítið til og í stað þess að tala fyrir deyjandi félagslegum eyrum Íslendinga þá langar mig til að skrá sögur frá tímum mínum á vestfjörðum. Nánar tiltekið Arnarfirði og Dýrafirði.

Síðastliðin rúman áratug eyddi ég hverju sumri sem leið í magnþrungni tilveru Vestfjarða. ("Vestfirðir" ber að skrifa með stórum upphafsstaf, enda er það einn staður í huga mínum, kraftmikill og undraverður staður sem á sér enga líkan í heimi. Hvorki koma kúlulaga fjöll suðurlands né víðáttu miklar sléttur norður- og austurlands í nálægð við undur og sköpunarmátt Vestfjarða.) Þar hafði pabbi minn, Þorbjörn Daníelsson, verið sendur í sveit, í Lokinhamra í Arnarfirði, á sínum tíma og þangað sendi hann mig þegar ég hafði náð aldri og þroska. 

 Ég man enn eftir því hvernig Sigurjón bóndi Jónasson, mér kunnugur sem Nonni, kom inn í líf mitt þá ungur drengur líklega um 6-7 ára gamall. Fyrrum vinnumenn á bænum við Bæjarfjall hafa gert það að árlegum, óraskalegum vana að fara í tæpa vikuferð í réttir þar sem Lokinhamra fé, er smalað saman, af Lokinhamradal og dölum í kring þar sem áður voru virðulegir bæir en nú aðeins minning þeirra sem muna látið líf sveitasælunar og þeirra sem heyrt hafa sögurnar. Það var einmitt sá tími sem upp var kominn þegar pabbi minn hringdi þá í mig frá vinnu sinni, spurði mig hvort ég vildi koma með sér í réttir á bæ langt í vestri. Þá hafði ég margsinnis heyrt sögur og séð myndir frá þessum ævintýralega stað sem seinna átti eftir að rista djúpt í sögu mína sem einstaklings og koma fast að uppeldi mínu. Hins vegar býst ég við að foreldrar mínir hafi komist að lokum að þeirri niðurstöðu að ég væri enn of ungur því mér var tilkynnt að best væri að ég frestaði ferðinni um ár þar sem bóndinn á bænum væri lasinn. Sem gutti skyldi ég vel það og tók því vel. Þegar ég eldist áttaði ég mig á því að enginn bóndi er veikur þegar skal rétta yfir fé hans, en held ég engri reiði yfir þessu enda hefði svo ungur drengur aðeins verið byrði á svo mikilvægum tímum.

Ári seinna var lagði ég af stað vestur með föður mínum, tilbúin í slaginn uppfræddur um hvernig skildi haga sér við slíkar aðstæður og fylgdist með mikilli athygli með landslaginu sem Vestfyrðir bjóða uppá á haustinn þar sem allir litir regnbogans klæða hlíðirnar. Harðfiskurinn sem var keyptur og barinn á steinum fyrir utan verslanirnar og Hafernirnir sem flugu konunglega meðfram bílunum svo nálægt að hægt var að greyna einstakar fjaðrir þessara mestu fugla Íslands. Þegar hafði verið útskýrt vel og vandlega skilin milli Dýrafjarðar og Arnarfjarðar og komið var í Svalvoga, hin forna bæ sem nú er takmarkalega rekinn af ríkisstjórn Íslands með undarlegum hætti, sá ég manninn sem allir töluðu svo mikið um og ferðin frá mínum heimabæ snérist um. Þarna stóð Sigurjón, Nonni, einn af hávöxnustu eldri mönnum sem ég hafði séð, inn í lélegu en hentugu fjárhúsi og var hann á tali við kindur sem voru allt í kringum hann. Þær flúðu í ofvæni frá hinum nýju gestum og stóðu öruggar við hlið mans, sem þekktir þær, lömbin þeirra og feður þeirra allar með nafni. Lítið man ég frá þessari fyrstu heimsókn minni annað en myndbrot minninga þar sem fjöllinn, dalirnir og vegurinn koma fyrir í magnaðri mynd. Ég man eftir mjög svo framúrskarandi eldamennsku bóndans við bæinn og gríðalegri rigningu sem kom af stað skriðu þegar við stóðum við réttir við heimatúnið rétt við bæin, aurskriðan kom með ógnar látum niður fjallið í átt að réttinni þar sem menn og fé var saman komið. Alt var fest á videó vél sem var svo lengi í minningunni fast við hægri hönd föður míns. Einnig man ég eftir sendiferð sem ég fór yfir ána, en þar var annar starfræktur bær, Hrafnabjörg. Þar var Sigríður, mér kunnug sem Sigga á Björgum, bóndi. Hún bauð mér konfekt sem ég afþakkaði, hún horfði þá á mig með undrunarsvip og sagði "Afskaplega ert þú vel upp alin". Ég man eftir að hún fylgdi mér upp á svefnloft þar sem hún sýndi mér myndir og ég tók sérstaklega eftir því, að á hennar rúmi var lagt stór hvít gæra.

Hrifninginn var svo mikill að ég var ekki lengi að samþykja að fara í sumarvist að ári í Lokinhamra, þó ég efi að mikil hjálp hafi komið af mínum leggjum.

Fyrsta sumarið var það gert að mínu verkefni að sjá um kýrnar sem þá voru tvær á bænum. Fjósið var 30 skref frá bænum í gömlum torfreistu húsi sem þá þegar lá meira á hlið heldur en beint, en skildi þó hýsa mjólkandi kýr 12 ár til viðbótar. Sumardvölin var yndisleg og markaði upphaf árlegrar komu minnar inn í dalinn sem Sigurjón bóndi hafði alist upp í, haldið öll jól og afmæli og ætlaði sér ekki að hverfa frá ef þess væri kostur. Dalurinn og grasið var í hans blóði. Þrjóskan var ekki bara al-verskfirsk heldur kom yfirþyrmandi frá toppi Skeggjans sem er eitt stórkostlegasta fjall Vestfjarða, á sér hvergi sjónlega fyrirmynd og Lokinhamrar og Hrafnarbjörg, bærinn hinu meiginn við ána, deildu. Áður en ég fór kallaði pabbi mig til sín og fór með mig inn á baðherbergi og læsti að. Hann minnti mig á alla þá hrifngu sem ég varð fyrir þegar ég fyrst hafði farið til Nonna og bað mig að bera þessari minningu mikla virðingu og Nonna þá sérstaklega. Ég mætti ekki taka þátt í að baktala bóndan ef aðrir vinnumenn skildu gera það og als ekki kalla Nonna "Kallinn" þó aðrir gerðu það. Þetta var mér full ljóst þegar ég fór, ég var harð ákveðin að sýna þá virðingu sem ég taldi nauðsynlega, ekki einungis fyrir pabba minn, heldur líka vegna þess að í Lokinhamradal gerðust ævintýri sem hvergi annarstaðar gátu gerst. Þetta vissi ég!

Það árið sat ég oft í niða myrkri inn í fjósi meðan Nonni handmjólkaði með sínum stóru höndum sem mjög augljóslega báru merki um þunga og langa sögu við vinnu í dalnum. Þar fékk ég útrás við málgleði minni, ég spurði um alt milli himins og jarðar og ef skyldi koma þögn tók Nonni stundum á það ráð að taka lagið sem að sjálfsögðu var magnþrunginn tilfinning fyrir lítinn strák að upplifa, í niða myrkri í hálfu fjósi, á afskektasta stað Íslands.

Eftir mjaltir á kvöldin var mjólkin syktuð á sinn venjulegan hátt í gegnum alhvíta hreyna tusku sem einungis var notuð við þessa athöfn. Mjólkinni var svo helt yfir í Skilvinduna þar sem mjólkin var skilin í undarennu og rjóma. Á heðbundnu kvöldi var yngsti drengurinn, þ.e.a.s ég settur í það verk, en skyldu vera gestir í húsi tóku eldri strákarnir þetta að sér, enda þótti þetta athyglis vert þar sem þetta tíðkaðist hvergi annarstaðar lengur. Verst þótti þó að þurfa púla við að gera smjör. Strokkurinn þyngdist við hvern snúning en þegar enginn sá til stakk maður puttanum ofaní og fékk sér smá smakk af bragð góðu smjörinu. Smjörið var svo handunnið í höndum Nonna. Eftir þessar athafnir var sest inn í stofu, allavegana fyrstu árin sem ég var. Inn var komið með feikna stóran Aladín lamba sem var þá eina ljósið, ekki bara í öllu húsinu, heldur öllum dalnum og næstu dölum í kring ef útí það er farið. Kringum borðið var útdeilt spilum og spilað var vist og stig skráð. Nonni lét heyra í sér ef einhver fór vitlaust að en þessi virðulegi maður og mikli vinur minn hafði einnig yfir að ráða, stórum "fullorðinslegum" orðaforða sem menn læra helst ekki fyrr en þeir nálgast sextugt í fyrsta lagi. En það átti eftir að koma betur í ljós seinna. Sumarið leið fljótt og minningin frá þessu fyrsta sumri er helst tengd aðal verkefnum sem mér voru hvað mest framandi. Sögur frá mínu fyrsta sumri ætla ég að fara betur út í, í næstu skrifum og læt kynningu þessa sem nú þegar er löng og mikil nægja að sinni. Vistin í dalnum var spennandi, framandi og ævintýri líkust. Bóndinn Sigurjón var þar fremstur í flokki og minningar mínar varðarndi hann, sjón hans á stórborginni Reykjavík og umhverfi, athyglisverð og áhrif hans á uppeldi mitt mikil.

Þar til næst. Marinó Muggur Þorbjarnarson.